قراچلو سركردهء سوار قراچلو كه در ماهور ميلاتى همه‌جا و همه روز در پى ولى خان مىتاخت و اثرى از او نمىيافت در اوائل ماه ربيع اول اين سال ، چون بر فراز پشته‌اى برآمد ، ولى خان را در پشت آن پشته ، با پنج شش نفر سوار ، خفته ديد ، بىغائله او را در خواب دستگير نموده ، روز ديگر وارد كازرون گشته ، اين مژده را به معتمد الدوله رسانيدند و او را به شيراز آورده با دو نفر پسران او ، باقر خان و هادى خان روانه طهران و از طهران به اردبيل « 1 » ، پس به تبريز بردند و سالها زنده بماندند تا در تبريز بتدريج بدرود زندگانى نمودند . و اعليحضرت شاهنشاهى به عزم تسخير هرات ، سپاه ظفرپناه ممالك را احضار فرمود و به اندك زمانى در جوانب طهران حاضر شدند و روز يكشنبه هيجدهم ماه ربيع اول اين سال « 2 » ، موكب و الا از باغ نگارستان طهران حركت نمود و در منزل اول ، محمد قلى خان ايل‌بگى ، برادر كوچك محمد قلى خان ايلخانى از فارس آمده ، پناه به اصطبل جناب حاجى ميرزا آقاسى ، وزير اعظم برد و بعد از چند روز ، عريضه جناب معتمد الدوله ، از شيراز به دربار معدلت شعار رسيد كه محمد قلى خان ايل‌بيگى ، هر روزه در نواحى فارس ، مشغول به دزدى و بىنظمى است و اعليحضرت شاهنشاهى محمد على خان ايلخانى و ميرزا محمد حسين وكيل فارس و آقا ميرزا محمد فسائى را كه حاضر ركاب و خصم معتمد الدوله بودند ، احضار فرموده ، مؤاخذه نمود ، آنها به عرض رسانيدند كه معتمد الدوله بر خلاف واقع عرض نموده است ، براى آنكه محمد قلى خان ايل‌بيگى ، مدتى است از ظلم معتمد الدوله فرار كرده ، به اصطبل جناب حاجى ، پناه آورده و حاضر خدمت است و جناب حاجى ميرزا آقاسى ، تصديق بر صدق مقالات فارسيان نمود و در همان روز ، فرمان عزل منوچهر خان معتمد الدوله را از وزارت فارس و فرمان وزارت جناب ميرزا محمد تقى قوام الدوله صادر گشته ، وزير سابق را احضار ركاب ظفرآيات و وزير لاحق را مأمور به سفر فارس فرمودند « 3 » و چون چمن فيروزكوه « 4 » ، لشكرگاه سپاه ظفرپناه گرديد ، فرستادهء اللّه يار خان آصف الدوله والى خراسان رسيد كه مرض و با در اين نواحى شايع گشته و مردمش متفرق شده ، بهتر آن است كه اعليحضرت شاهنشاهى تسخير هرات را به ديگر وقت حوالت دهد و شهريار معدلت‌شعار ، عرفت - اللّه بفسخ العزايم « 5 » ، برخوانده ، تسخير هرات را به تنبيه تركمانان تكه و يموت و گوكلان تبديل فرمود و نزديك به چهل روز در چمن فيروزكوه ، توقف نمود و جناب معتمد الدوله برحسب احضار ، حاضر ركاب ظفر انتساب گرديد و بعد از چند ماهى مأمور به نظم سرحد عراقين و حكومت كرمانشاهان و خوزستان و لرستان و بختيارى گشته ، به اندك زمانى ، تمامت اين نواحى را منتظم نمود و محمد على خان ايلخانى و محمد قلى خان ايل‌بيگى فارس به مصاحبت جناب ميرزا - محمد تقى قوام الدوله ، از فيروزكوه ، مرخص شده ، ايلخانى در طهران بماند و ايل‌بيگى و قوام - الدوله به جانب فارس شدند و ميرزا محمد حسين وكيل فارس و آقا ميرزا محمد فسائى ، برادر كهتر او مأمور به ملازمت ركاب گشتند و موكب همايون در سيم جمادى اول « 6 » از فيروزكوه نهضت

--> ( 1 ) . در متن : ( ارده‌بيل ) . ( 2 ) . برابر با 3 ژوئيه 1839 . ( 3 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 180 . ( 4 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 180 . ( 5 ) . از حضرت على بن ابيطالب ( ع ) است . ( 6 ) . برابر با 16 اوت 1836 .